السيد الخميني

حاشيه بر رسالهء ارث 77

رساله نجاة العباد و حاشيه بر رساله ارث ملا هاشم خراسانى ( فارسى ) ( موسوعة الإمام الخميني 28 )

برادر امّى ، و يك پسر و يك دختر خواهر امّى ، و تركهء او هم منحصر باشد به هشتاد و يك تومان مثلًا . پس ثلث آن كه بيست و هفت تومان باشد حق چهار نفر برادرزاده و خواهرزادهء امّى است كه بين خود بالسويه قسمت مىكنند ، به هر كدامى شش تومان و هفت قران و نيم مىرسد ؛ چون وسائط دو نفرند و اولاد هر يك هم دو نفر و ذكور و اناث هم در اخوهء امّى متساوى است ، الباقى : پنجاه و چهار تومان ، باز ثلث آن كه هجده تومان باشد حق پسر و دختر خواهر ابى است ، للذَّكر ضِعفُ الانثى ، به پسر دوازده تومان به دختر شش تومان ، الباقى : سى و شش تومان ، حق پسر و دختر برادر ابى است ، للذَّكر ضِعفُ الانثى ، به پسر بيست و چهار تومان ، به دختر دوازده تومان . قاعدهء دوم : بدان كه جدودهء اعلى به عين حكم اخوه و اولاد اخوه را دارند ؛ چنانچه با وجود يك نفر اخوه ولو ابى فقط يا امّى فقط ، اولاد اخوه ولو ابوينى باشند ارث نمىبرند . و همچنين با وجود يك نفر از جدودهء اربعهء بلاواسطه ولو جدهء امّى باشد ، يك نفر از جدودهء به واسطه ارث نمىبرد ولو جد اعلاى ابى باشد . و اما جد اعلى ، با اخوه ارث مىبرد به شرط نبودن جد ادنى ، چنانچه اولاد اخوهء به واسطه با جد ادنى ارث مىبرد ، به شرط نبودن خود اخوه ؛ چون اخوه و اجداد دو صنفند ، و گفتيم كه اقرب از هر صنفى مانع است ابعد از صنف خود را ، نه ابعد از صنف ديگرى را . و هرگاه جد يا جدهء ابى - احدهما او كلاهما - جمع شوند با جد يا جدهء امّى - احدهما او كلاهما - پس از براى جدودهء امّى مطلقاً ثلث تركه است ، كه بالسويه قسمت كنند چه متحد باشد و چه متعدد ، و از براى جدودهء ابى دو ثلث از تركه است ايضاً چه متحد و چه متعدد كه للذَّكر ضِعفُ الانثى قسمت كنند . و اگر با اينها احد الزوجين هم باشد ، پس از براى او نصيب اعلى هست از نصف و ربع ، و حق جدودهء امّى ثلث از مجموع تركه است چه متحد و چه متعدد ، و بقيه حق جدودهء ابى و بر فرض تعددشان للذّكر ضعفُ الانثى . و توضيح اين قاعده ايضاً به مثال آن است كه هرگاه وارث فعلى ميت منحصر باشد